Page 66 - 《toʉsvʉsvʉtʉ談論雜誌》1

o no finacadan a sowal ko sapisafaloco’, te’o yainca no toʉsvʉsvʉtʉ

malosakalaheci no pipa’oripan to sowal no O roma a tatinakoan, o pi’adop a sasowalen, o Ponon Sowal saan ciira, itini i kalacitodongay to sapikerid
a finacadan, o no Tayal a finacadan, talolong ko
a palowad to sowal i yofayof haw i, naaw matodong
ita ko no Padaka a kakawaw, mitakos to kalas a tayni
fana’ naira to no sapi’adop ato no serangawan a sowal,
finacadan ikaka ko fana’ no Tao a finacadan to no sapifoting i daykaku a pakafana’ to no rayray a serangawan ato
no saway a kitoh, pakayni i pakacitodong to kingli
i riyar, ira ko naira a teked a fana’ to pisanga’ to
tamina, ato sakaromakat i riyar a fana’, maanen ko to no cinglaw no tireng, o niyah to ko cacitatodong
以族語思維思考， pipakacodad ko sapilifet, ano pakafoklohay to a fenek, a pa lowad t o sowal no f i nacadan, pa lowad t o
papinaay to ko mafana’ay to no fokloh a ngangan masafa^lohay a kaydang ato sakaci^poc no malodemak.
成就全面的族語生態 a kalas hakiya. o roma a tatinakoan, o no Yin-cu-
min a kakalimlaan a sapisa^eraw, itiya:ho, kinacecay 他說，在原語會擔任語言復振領航者角色的同時，期盼仿
aca ko cecay a mihca a misanga’, itiya i kailisinan a 效美國邀請部落耆老到大學裡講授傳統文化與歴史故事
nipasadak, o loma’ no tomok a cecay ko citodongay 的規格視野，透過語言主導權還給族人的做法，讓族語
a misanga’ to ^pah. ‘‘Madeng 20 ko sakasiroma no 復振具原住民主體性，提升至更嶄新的階段與意涵。
kalomengaway a semot ko sapisanga’ to sapatamod,
onini a cecay ko sapisalisin to to’as ato sapita’ong to
pa’oripay a malataw.’’ I anini sato, oya 13, 14 to ko
O sa’ayawho a malalicay ci Kolas singsian, awaay ko deng no kafana’an a kalosemot, ‘‘Onini a fana’ iraay a 本篇單字
tolas ko taha ni niira a nikapot to sapicowad to sowal ma’anang i ’orip no kalas no niyaro’, o pakangoyosay
no Pangcah, caay ka awaay ciira a nikapot. I cawaw ko pipatenak ko no niyam to a finacadan, o maan ko 1. misawad 放棄
no tayal niira to no kitakit haw ri, sarahker saan ciira pinang, ano hacowaay to a rom’ad a itoan ko cima, o 2. finacadan 族群
a nidama a nifalic to pipaini no foksi i kodang to lahedaw to no iraay i ciiraan a kakalimlaan a fana’.’’ 3. falic 改變
na 35 a micaan, maherek ko kalasingsi i picodadan, Madeng a samaanen haca, ‘‘O kami o Yin-cu-min a 4. mitakos 邀約
nicawaw ciira a pakafana’ i spatay a daykaku to sowal finacadan, o madadipa’ay to toki ko nikafekac!’’ 5. palowad 提振
no Pangcah, tahaanini caayho pitolas a mitorenos a 6. tomok 頭目
mikingkiw to sowal no Pangcah ciira. 再舉例，以狩獵而言，布農族、泰雅族有他們深厚的狩獵 7. fenek 恩賜
詞彙與文化；海洋民族達悟族在捕魚時，有自己的造船及
8. kalas 耆老
初次與朱清義老師聊到，在族語推動這條路上所參與的 遠洋航行的技術，這些都無法以文字檢定來定義；甚至 9. lalko^ 相似
範疇，他幾乎都擔任過。除了公部門外，他慶幸自己擔任 連石頭都大有玄機，現在還僅剩幾位能識別石頭族語名 10. lahedaw
教會牧師即席口譯 35 年資深經歷、退休後於四所大學擔 稱的耆老；又例如原住民會以珍貴的香糯米釀酒，早期一 消失
任族語教學，並一直從事族語相關研究。 年只生產一次，在每年豐年大祭典時拿出來，當年只有頭 64
目家才能製作。「那裡面調配了二十幾種天然植物養成酵
Na mita’lifay to ciira to adihayay a pades ato rarima, Ira ko pikidat niira, o picowat to sowal no finacadan i, 母，用來祭祖與祭拜生命的馬拉道。」如今已僅剩十三、
inian ko sapakalaheci niira a misanga’ to sa’ayaway o piledef, o pisaheci, caayay ka i ‘‘picekiw to pinangan 四種植物做基底，「這些珍貴的知識系統都放在部落耆老 本篇例句
a koftolay a codad i komod no Taywan, o no Pangcah no sowal’’ a cecay, o nipakakaf itay to lalinikay 的生命裡，我們是口傳民族，萬一哪天他過世了，他生命
a fana’ a harateng ko sapisorit niira tinian a 《O niyaan a serangawan, tinako haw i, i salaloma’ no 裡所有的寶貝也都消逝。」他感嘆，「我們原住民是跟時 1. palowad 提振 65
Laleko^ no Sowal no Pangcah》 a codad. Ira to ko no yofayof no ki-king-kay, o airaira aca ko no tato’asan a 間賽跑的民族啊！」 Palowad to sowal no Pangcah.
Pangcah a finacadan a citing, nikawrira, awaayho serangawan, o heci no saway, o fana’ no niyaro’, caay 振興阿美族語。
ko tatinakoan to mitiliday to parayrayay to sowal a ka lawa i laloma’ ko no finawlan ato no kalas a ’orip. 2. tomok 頭目
codad, ‘‘o citing ato sapakafana’ a parayray to sowal ‘‘‘i kahacecay no finacadan, ira aca ko tatengilan a O tomok no niyaro’ ci Kolas.
a codad, caay ko aawaay a sakatayal a sapakafana’, mato’asay a kalas no niyaro’, masamatira ta talolong Kolas 是部落頭目。
ikaka ko nika kakalimlaan ko sapakafana’ to rikorto pihecep i ‘‘lihoc no sowal no finacadan’’.’’’ O sakasaan
to sapiparayray to sowal.’’ O tada kakalimlaan, caay tinian haw ri, ‘‘o so’linay o sakadofahay ko fana’ no 3. finacadan 族群
ko aawa ko matiniay a nisadakan a fa^lohay a codad, serangawan no Yin-cu-min, iraay ko no sapi’adop, Caay ka lecad ko serangawan no kasa finacadan.
inian a nisahecian no cifenekay a nisanga’an a codad, sapicror, sapisalisin, sapisa^eraw, sakikakaenen…, 每一個族群的文化不一樣。
o nitekedan no Pangcah a tamdaw a matatodongay a ca ayay ka on i n i a sapilifet a cecay to fa na’ ko
sapakafana’ to rayray no sowal a codad, ‘‘O no Pangcah sapitaneng’’, ano isalaloma’ no sapasifana’ a kakawaw
a faloco’ ko sapisafaloco’, ta masalaloma’ ko piliyok to ko kalas, o sakafa^cal no malodmak a ma^min, caay
fana’ a rayray.’’ O sakasadak ninian a codad, o cecay ka o no Payrang a harateng ko piletepan to no rikor to a 延伸學習
no kacipinangan to fa^lohay a citay. ‘orip no finacadan.
1. kakalimlaan 值得珍惜
Inian ko kakalimlaan a serangawan no Pangcah.
他在經歷許多挫折瓶頸後，完成了全臺第一本、由阿美族 他提到族語推廣要全面、完善，必須不能僅限於「語言現
族人以族語思維寫出的阿美語語法書《新觀念阿美語語 象的研究」，而是在於與文化內涵的結合，如：在基金會 這個是阿美族值得珍惜的文化。
法》。阿美族有了阿美語字辭典，但鮮少有族語語法書，「字 中內部應該設置有傳統文化、歷史涵養、部落知識等背景 2. salimlaen 要會愛惜
典與語法是學習族語不可或缺的工具書，尤其語法書對 的族人或耆老在裡面。「每一族都有可諮詢的長輩耆老， Salimlaen ko nipalomaan a hana no picodadaan.
後輩學習使用者來說，是非常重要的。」這本書的誕生極 這樣會更直接深入我們的『族語生態』。」因為「原住民
要愛惜學校種植的花卉。
具意義與重要性，是在學者專家研究撰寫出來的語法書 文化有如此豐富的知識體系：狩獵、薪傳、祭祀、釀造、飲
外，一本由原住民族人 / 使用者自己編寫出的語法書，「我 食…，這不是一次考試就可以全面鑑定語言能力的方式。」 3. karalimla 真會珍惜
們必須以族語的思維來思考，這樣的生態與知識系統才 更建議將重要的耆老納入教育系統之中，捨棄漢人思維 Karalimla ko faloco’an no miso to codad.
會全面。」而這本書也象徵一個劃時代的里程碑。 來規劃族人的未來。 你用心珍惜書籍。